Polskie przedsiębiorstwa ciepłownicze stoją dziś przed jedną z największych zmian ostatnich dekad. Dekarbonizacja, rozwój odnawialnych źródeł energii, kogeneracja, pompy ciepła, magazyny energii czy inteligentne sieci ciepłownicze stają się coraz ważniejszą częścią inwestycji w tym sektorze. To jednak nie jest wyłącznie zmiana technologii wytwarzania ciepła.
W praktyce transformacja energetyczna oznacza również coraz większą cyfryzację infrastruktury technicznej: więcej systemów automatyki, sieci przemysłowych, zdalnego nadzoru, integracji danych i zależności między środowiskami OT oraz IT. I właśnie tej zależności przyglądamy się w lipcowym wydaniu OTnośnika.
Dlaczego cyberbezpieczeństwo jest warunkiem bezpiecznej cyfryzacji?
Nowoczesne przedsiębiorstwo ciepłownicze korzysta z rozbudowanych systemów automatyki, sieci przemysłowych, systemów SCADA, zdalnego dostępu, rozproszonych węzłów cieplnych oraz centralnych platform zarządzania infrastrukturą. Coraz więcej decyzji podejmowanych jest na podstawie danych zbieranych z setek, a często tysięcy urządzeń rozmieszczonych w całej sieci.
To właśnie tutaj pojawia się pytanie, które jeszcze kilka lat temu praktycznie nie istniało.
Czy infrastruktura umożliwiająca transformację energetyczną jest przygotowana na współczesne zagrożenia cybernetyczne?
Dekarbonizacja oznacza cyfryzację
W dyskusji o transformacji energetycznej najczęściej mówimy o nowych źródłach ciepła, ograniczeniu emisji CO₂ czy poprawie efektywności energetycznej. Rzadziej wybrzmiewa fakt, że za tymi zmianami stoi coraz bardziej złożona infrastruktura cyfrowa.
Nowoczesne przedsiębiorstwo ciepłownicze musi zarządzać wieloma źródłami ciepła, magazynami energii, rozproszonymi instalacjami i tysiącami punktów odbioru. Bez systemów automatyki, komunikacji i zdalnego nadzoru trudno dziś osiągać wysoką efektywność i utrzymać stabilność pracy.
Dlatego cyberbezpieczeństwo jest jednym z warunków, które pozwalają rozwijać nowoczesną infrastrukturę ciepłowniczą w sposób bezpieczny, przewidywalny i odporny na zakłócenia.
Nowoczesna infrastruktura to również nowe ryzyka
Jeszcze kilka lat temu wiele systemów automatyki funkcjonowało w dużym stopniu odizolowanych od sieci biznesowej. Dzisiaj coraz częściej środowiska OT współpracują z systemami IT, platformami analitycznymi czy rozwiązaniami chmurowymi. To naturalny kierunek rozwoju, jednak wraz z nim pojawiają się nowe wyzwania:
- brak pełnej wiedzy o wszystkich urządzeniach pracujących w sieci,
- niekontrolowane połączenia pomiędzy środowiskami IT i OT,
- zdalny dostęp realizowany przez wielu dostawców,
- starsze urządzenia automatyki, które nigdy nie były projektowane z myślą o cyberbezpieczeństwie,
- coraz większa liczba zależności pomiędzy systemami odpowiedzialnymi za ciągłość świadczenia usług.
Cyberbezpieczeństwo nie spowalnia transformacji
Wiele organizacji nadal traktuje cyberbezpieczeństwo jako kolejny obowiązek wynikający z regulacji, koszt towarzyszący inwestycjom, temat “dla działu IT”. W rzeczywistości nie chodzi wyłącznie o ochronę przed cyberatakami, ale o stworzenie warunków do bezpiecznego wdrażania nowych technologii.
- Bez odpowiedniej architektury sieci przemysłowej trudno bezpiecznie integrować nowe źródła ciepła.
- Bez monitorowania środowiska OT trudno szybko wykrywać nieprawidłowości i reagować na incydenty.
- Bez wiedzy o własnej infrastrukturze nie sposób właściwie ocenić ryzyka ani zaplanować kolejnych etapów modernizacji.
Od ochrony urządzeń do budowania cyberodporności
Cyberodporność jest szerokim pojęciem, które obejmuje nie tylko technologie ochronne, ale również organizację, procesy, kompetencje oraz zdolność przedsiębiorstwa do utrzymania ciągłości działania nawet w przypadku wystąpienia incydentu.
Budowanie cyberodporności rozpoczyna się od poznania własnej infrastruktury. Następnie konieczne jest zidentyfikowanie podatności, wdrożenie monitorowania środowisk OT, ocena ryzyka oraz zaprojektowanie architektury zgodnej z dobrymi praktykami, między innymi opisanymi w normie IEC 62443. Nie mniej istotne są strategie tworzenia kopii zapasowych, procedury reagowania na incydenty oraz rozwój kompetencji zespołów odpowiedzialnych za eksploatację infrastruktury.
Dopiero połączenie tych elementów pozwala mówić o rzeczywistej cyberodporności przedsiębiorstwa.
Nie zapominajmy o wspólnej odpowiedzialności
Transformacja przedsiębiorstw ciepłowniczych dotyczy zarządów, dyrektorów technicznych, automatyków, integratorów systemów, specjalistów cyberbezpieczeństwa oraz wszystkich osób odpowiedzialnych za projektowanie i utrzymanie infrastruktury. Tylko współpraca tych środowisk pozwala budować nowoczesne, efektywne i jednocześnie bezpieczne przedsiębiorstwa ciepłownicze.
A jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat…
Zapraszamy na webinar: „Dlaczego cyberbezpieczeństwo jest warunkiem bezpiecznej cyfryzacji przedsiębiorstwa?”, podczas którego porozmawiamy o praktycznych wyzwaniach stojących przed przedsiębiorstwami ciepłowniczymi, wpływie nowych technologii na architekturę środowisk OT oraz o tym, jak budować cyberodporność, która wspiera rozwój organizacji.
Zarejestruj się już dziś: tekniskapolska.clickmeeting.com/dlaczego-cyberbezpieczenstwo-jest-warunkiem-bezpiecznej-cyfryzacji-przedsiebiorstwa-/register